«Σε 10 χρόνια θα πάρουμε το Κύπελλο Πρωταθλητριών». Ο άνεμος της αλλαγής σάρωνε ήδη στο διάβα του παλιά ενθύμια και φυλαχτά ενός πεπερασμένου καθεστώτος, εξαπλωνόμενος ασταμάτητα ανά την Ευρώπη σαν σίφουνας αγγελιαφόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων και αλλιώτικης μοίρας. Επιβλητικά και αναπόδραστα η Ιστορία μάς καθιστά μάρτυρες κι επιφέρει κοσμογονίες που την (και μας) αλλάζουν, άλλοτε ανεπαίσθητα και σταδιακά, άλλοτε ριζικά και απότομα, βίαια ή δικαιωματικά, αφήνοντας σε κάθε περίπτωση την κληρονομιά της, συνεχιζόμενη επ' άπειρον, όπως ακριβώς και η Ζωή μαζί της. Μάης '68, λοιπόν - όχι Μάϊος.
Όσο στα βιβλία γραφόταν με μελάνι ανεξίτηλο στους δρόμους του Παρισιού με αφετηρία το πανεπιστήμιο της Σορβόννης μια από τις πλέον βαρύνουσες περιόδους της νεωτερικότητας, στην καρδιά της Αγγλίας αποκαθιστώνταν η τάξη και αποδιδόταν δικαιοσύνη. Ανώτερες απολύτως της ποδοσφαιρικής, που τις προσδιορίζει. Την 29η του μήνα, ημέρα Τετάρτη, το έτος αποδεικνύεται σωτήριο, όχι μόνο για την κοινωνική τομή της Γηραιάς Ηπείρου, μα και συγκεκριμένα για τη Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ, καθώς έκτοτε περηφανεύεται εφάπαξ για τον τιμητικό τίτλο του πρώτου συλλόγου στο Νησί που κάθισε στον θρόνο της Ευρώπης. Ο τρόπος ηχηρός· το 4-1 επί της Μπενφίκα του Εουσέμπιο δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης και στο ιστορικό (και παλιό) «Γουέμπλεϊ» η ομάδα του Σερ Ματ Μπάσμπι τιθασεύει τους λουζιτάνους «αετούς», σηκώνοντας το δισκοπότηρο σε δικό της ουρανό. Κανονική διάρκεια 1-1, τα γκολ των Μπόμπι Τσάρλτον (53') και Χάιμε Γκράνκα (79') να στέλνουν το ματς στον έξτρα χρόνο, όπου οι «κόκκινοι διάβολοι» σκόραραν άλλες τρεις φορές κι έγραψαν την ιστορία τους.
#OnThisDay in 1968, Busby's boys were finally crowned the kings of Europe ?
— Manchester United (@ManUtd) May 29, 2020
Wembley witnessed goals from @SirBobby (2), George Best and Brian Kidd as we beat Benfica 4-1 ✨#MUFC pic.twitter.com/qGbj3LLFPs
Όλα καθορίστηκαν εξ αρχής, αφού οι πανηγυρισμοί των Τζορτζ Μπεστ (92') - θρυλικό θύμα των δικών του παθών και ποδοσφαιρικού «απόγονου» του Ντάνκαν Έντουαρντς - και Μπράιαν Κιντ (94') ήταν σχεδόν ταυτόχρονοι με το δεύτερο τέρμα του μετέπειτα θρυλικού σερ (99') να προσδίδουν διαστάσεις θρίαμβου στην ούτως ή άλλως ξεχωριστή, όπως εξελίχθηκε, σεμνή τελετή. Τα γκολ δόξασαν τον νικητή και αποτέλεσαν τη... σέντρα για τη σταδιακά καθεστωτική παρουσία των αγγλικών ομάδων στο θεσμό. Όμως δεν είναι μόνο αυτό. Η νίκη ξεπερνά τον οποιονδήποτε ποδοσφαιρικό θρίαμβο - ναι, ακόμη και τον πρώτο μιας ομάδας, πόσο μάλλον τον διασυλλογικά παρθενικό μιας χώρας - γιατί αποτέλεσε το κλείσιμο ενός κύκλου που άνοιξε, πάλι με αγωνιστική αφορμή, γεμάτος από συντρίμια, στάχτη και φωτιά.
Στοιχεία και συνθέσεις του τελικού:
Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ - Μπενφίκα 4-1 (1-1)
Λονδίνο, «Γουέμπλεϊ»
Θεατές : 92.225
Διαιτητής: Κοντσέτο Λο Μπέλο (Ιταλία)
Σκόρερ : 53΄, 99΄ Τσάρλτον, 92΄ Μπεστ, 94΄ Κιντ / 79΄ Γκράσα
Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (Ματ Μπάσμπι): Στέπνι, Μπρέναν, Στάιλς, Φούκς, Νταν, Κρίραντ, Τσάρλτον, Σάντλερ, Μπεστ, Κιντ, Αστον
Μπενφίκα: (Ότο Γκλόρια): Ενρίκε, Αντόλφο, Ουμπέρτο, Γιασίντο, Κρουζ, Γκράσα, Κολούνα, Αουγκούστο, Εουσέμπιο, Τόρες, Σιμόες
Ήταν μια κατάκτηση - υπόσχεσης μιας ομάδας προς την πόλη της και η δήλωση του προλόγου του Ματ Μπάσμπι γιγαντώνεται από το θυμικό σε προφητεία και από τέτοια μετατρέπεται σε πραγματικότητα, ακριβώς μια δεκαετία μετά και μάλιστα σε βρετανικό χώμα. Ή μάλλον χορτάρι. Πρόκειται για εξιλέωση, ένα στοίχημα ζωής κυριολεκτικά για όσους ζώντες έμειναν στο όνομα όσων έμειναν επίσης, πίσω όμως, πηγαίνοντας ψηλά. Μάλλον, όμως, όχι στους «διαβόλους», αλλά στους αγγέλους, καθ' ότι μικρά παιδιά. Κι αυτά δεν είναι ποτέ από τη φύση τους «κακά». Τα «μωρά» του, τα «λουλούδια» του κόκκινου Μάντσεστερ έμελε να μην ανθίσουν ποτέ με κανέναν τρόπο, όχι μόνο αγωνιστικά, καθώς καθηλώθηκαν μαραμένα για πάντα από τις φλόγες στο αεροδρόμιο του Μονάχου το μεσημέρι της 6ης Φεβρουαρίου 1958. Από τότε όλα τα ανήμερα μεσημέρια του λεπτού εκείνου δεν είναι ποτέ ίδια ξανά για τον σύλλογο και τη χώρα.
Ακριβώς 68 χρόνια νωρίτερα, μια δεκαετία πριν την πρώτη εκείνη ευρωπαϊκή τους «ανάσταση»· σα χθες. Οι δείκτες του ρολογιού κολλημένοι, όχι στο 93:20 της απόλυτης δόξας του έως τότε φτωχού συμπολίτη και του προφήτη της κυριαρχίας τους, αλλά στις 15:04, κατά την τρίτη και μοιραία απόπειρα απογείωσης όταν και η απαγορευτική χιονοθύελλα εμποδίζει τον τραγικό επιζώντα κι αποδιοπομπαίο τράγο αργότερα πιλότο του ελικοφόρου Airspeed Ambassador, Τζέιμς Θέιν, που κατέληξε να εκτρέφει πουλερικά για να δικαιωθεί στα χαρτιά 11 χρόνια μετά, μα ουδέποτε να βρει ειρήνη στην ψυχή, να αλλάξει πορεία. Το γραφτό της μοιραίας στιγμής επέρχεται με την πρόσκρουση με τον φράχτη ενός γειτονικού χωραφιού και την ισοπέδωση του σπιτιού μιας εξαμελούς οικογένειας από το δεξί φτερό.
Η μακάβρια λίστα:
Μέλη του πληρώματος:
Κέννεθ ‘Κεν’ Ρέημεντ ( Συγκυβερνήτης- Επιβίωσε του ατυχήματος, αλλά υπέστη πολλαπλά τραύματα και πέθανε στο νοσοκομείο τρεις εβδομάδες αργότερα), Τομ Κέημπλ (αεροσυνοδός)
Παίκτες της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ:
Τζέφ Μπεντ, Ρότζερ Μπερν, Εντι Κόλμαν, Ντάνκαν. Έντουαρντς (επιβίωσε του ατυχήματος αλλά πέθανε στο νοσοκομείο δύο εβδομάδες αργότερα), Μαρκ Τζόουνς, Ντέηβιντ Πεγκ, Τόμυ Τέηλορ, Λίαμ ΄Μπίλλυ’ Γουήλαν
Προσωπικό της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ:
Γουώλτερ Κρίκμερ (Γραμματέας του συλλόγου), Τομ Κάρυ (γυμναστής), Μπερτ Γουώλυ (αρχιπροπονητής)
Δημοσιογράφοι:
Αλφ Κλαρκ της Manchester Evening Chronicle, Ντόννυ Ντέηβις της Manchester Guardian, Τζωρτζ Φόλλοους της Daily Herald, Τομ Τζάκσον της Manchester Evening News, Άρτσυ Λέντμπρουκ της Daily Mirror, Χένρυ Ρόουζ της Daily Express, Φρανλ Σουίφτ της News of the World (επίσης πρώην τερματοφύλακας της εθνικής Αγγλίας και της Μάντσεστερ Σίτυ, πέθανε καθ’οδόν προς το νοσοκομείο), Έρικ Τόμπσον της Daily Mail.
Άλλοι επιβάτες: Μπέλα Μίκλος (ταξιδιωτικός πράκτορας), Γουίλι Σάτινοφ (οπαδός της ομάδας και προσωπικός φίλος του Ματ Μπάσμπυ)
Οι φλόγες και οι εκρήξεις αναπόφευκτο αποτέλεσμα, τόσο της σύγκρουσης, όσο και της ύπαρξης βυτίου καυσίμων σε κοντινό υπόγειο. Σπίτια κλείνουν, η ομάδα ξεκληρίζεται και η ποδοσφαιρική άνω τελεία που μπαίνει στην γραφή της ιστορίας της βαρύγδουπη, ακόμη κι αν αυτή συνεχίστηκε κλονισμένη αρχικά, ολοκληρώνοντας δέκα χρόνια μετά τη διαδρομή της. Επιβαίνοντες 43, θύματα 23, 8 εξ αυτών δημοσιογράφοι και ισάριθμοι παίκτες του Μπάσμπι, τα «μωρά» του, τα παιδιά μιας πόλης που δεν πρόλαβαν να μεγαλώσουν γιατί δεν μπόρεσαν, αφού δεν πρόλαβαν. Το δικό μας αναπάντητο πανανθρώπινο «γιατί;», το πρώτο βαρύγδουπο που τέθηκε από τον Άνθρωπο και αντηχεί μονίμως με μια διαχρονική επαναδιατύπωση αν υπάρχει Θεός έχει ενδεχομένως τις απαντήσεις του στην ίδια ροή της ζωής και στα σημάδια της συνέχειάς της, δηλαδή στην ερμηνεία της με αφετηρία έννοιες αξιακές με ισορροπίες λεπτές, μα περιεχόμενο συγκεκριμένο.
Επιβιώσαντες
Μέλη του πληρώματος:
Μάργκαρετ Μπέλλις (αεροσυνοδός), Ρόουζμαρυ Σέβερτον (αεροσυνοδός), Τζώρτζ Γουίλλιαμ ‘Μπιλ’ Ρότζερς (ραδιοασυρματιστής), Τζέιμς Θέιν (Κυβερνήτης)
Παίκτες της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ:
Τζόννυ Μπέρρυ (δεν έπαιξε ξανά), Τζάκι Μπλαντσφλάουερ (δεν έπαιξε ξανά), Μπόμπυ Τσάρλτον. Μπιλ Φούλκς, Χάρρυ Γκρέγκ, Κέννυ Μόργκανς, Άλμπερτ Σκάνλον, Ντέννις Βάιολετ, Ρέυ Γουντ
Προσωπικό της Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ:
Ματ Μπάσμπυ (Μάνατζερ)
Δημοσιογράφοι κ.α:
Τεντ Έλλυαρντ της Daily Mail (τηλεγραφητής), Πήτερ Χάουαρντ της Daily Mail (φωτογράφος), Φράνκ Τέηλορ της News Chronicle (ρεπορτάζ)
Άλλοι επιβάτες:
Βέρα Λούκιτς (έγκυος σύζυγος Γιουγκοσλάβου διπλωμάτη) και η κόρη της Βέσνα Λούκιτς (και οι δύο βγήκαν από το αεροπλάνο χάρις στην με κίνδυνο της ζωής του προσπάθεια του τερματοφύλακα Χάρρυ Γκρεγκ), Έληνορ Μικλος, Νεμπόισα Μπάτο Τομάσεβιτς (Γιουγκοσλάβος διπλωμάτης).
The Futureheads: News and Tributes
«Cut own in their prime,
in silence on that day, February ’58,
they got what they need,
from Belgrade and back home to sleep»
«Κομμένοι στο άνθος τους,
σε σιωπή, εκείνη την ημέρα, Φλεβάρη του ‘58,
πήραν εκείνο που χρειάζονταν, απ’ το Βελιγράδι
και γύρισαν σπίτι να κοιμηθούν»
)
