Η αδιαπραγμάτευτη πια υβριδική μορφή του μπάσκετ, το «δεδομένο» της ιδέας και η δική τους ερευνητική πίστη, εκφρασμένη μέσω των sports analytics. Λογικό επομένως να δομηθεί ανάλογα ο πρόλογός μας, αλλιώς δε θα επιτυγχάναμε, όπως τους αρμόζει, τόσο την επεξήγηση, όσο και την απόδοση των λεγομένων ενός εξ αυτών. Ή μάλλον, για να ακριβολογούμε, σαφώς και γίνεται, απλώς επιλέγουμε να... μην έχουμε εναλλακτική. Ενδεχομένως να είναι ο καλύτερος τρόπος για να σας τους συστήσουμε. Επίσης δε, ο πληρέστερος - τουλάχιστον έτσι θέλουμε να πιστεύουμε κι εμείς από το μετερίζι μας, πηγαίνοντας - προσωρινά μόνο - «κόντρα» στους μουντιαλικούς καιρούς μας...
Η πρωτόγνωρη εμπειρία του Ατλαντικού ως το απόλυτο σημάδι δικαίωσης και προσδοκίας, το poster που «τίμησε» με τον χρόνο του ο Τζέισον Κιντ και η ακαδημαϊκή και όχι μόνο παρουσία των δύο πρεσβευτών καθιστούν το συνέδριο... δικαιωμένο για την επιλογή του. Διηγείται τα πάντα με αφετηρία το διήμερο εκείνο του Μαρτίου που έζησε με ανοικτά μάτια το παιδικό μπασκετικό όνειρο. Η «σύμπτωση» - ήταν άραγε τέτοια; - της γνωριμίας με τους Sebastian και Thierry και η Clutch Data ως το κοινό δημιούργημα των τριών στο όνομα ενός μέλλοντος που ήδη καθορίζει δεδομένα στα παρκέ - για την ώρα περισσότερα στις ΗΠΑ και στους θιασώτες της αθλητικής και εμπορικής καινοτομίας στο NBA. Γερμανία και Αθήνα μέσα στο καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια του οποίου ο ερευνητικός σχεδιασμός ενός νέου project, που ήδη είναι στα σκαριά, μέχρι η επόμενη πρό(σ)κληση, ακαδημαϊκή ή συνεργασία, να χτυπήσει την πόρτα τους. Ή μπορεί να τη δημιουργήσουν και οι ίδιοι. Πλέον επίσημα τρεις μήνες μετά, επιβεβαιώνουμε πως υπήρξαμε διορατικοί.
Η διαφορά Ατλαντικού και Ευρώπης, η... κατάκτηση της Αμερικής, κι από το «μεγάλωμα» της εταιρείας στις προσεγγίσεις της για συνεργασία με ομάδες, μέχρι το σημειολογικό επιστέγασμα του συνεδρίου της ΑΣΣΟΕ, όπου πια είχε απέναντι τα έδρανα, ο Μάρλιν μοιράζεται αναμνήσεις και μελλοντικούς στόχους, θυμάται πως η ομάδα «γεννήθηκε» και εξηγεί τον τρόπο λειτουργίας της, συμπορευόμενος ουσιαστικά με τους «διόσκουρούς» του στην εξελικτική ροή του μπάσκετ, των αριθμών και της ζωής (τους). Ό,τι ακριβώς είναι το «εισιτήριό» του όλα αυτά τα χρόνια και ό,τι ακριβώς θα ανοίξει ορίζοντες για μελλοντικά δρομολόγια. Πολύ πριν τη νέα ζωή στο εξωτερικό και το μεράκι των δεδομένων. Όλα ξεκίνησαν από την παιδική αγάπη για το παιχνίδι. Τότε, «τώρα» και πάντα. Πάντα με παρέα και οδηγό τους αριθμούς. Από την Γκράβα στην ΑΣΣΟΕ και από εκεί σε Γερμανία και Γαλλία. Στο MIT και ακόμα παραπέρα...
Συνέντευξη στον Νικόλα Κανελλόπουλο
Ποιες οι σκέψεις και εντυπώσεις από το ταξίδι στην Αμερική για το Συνέδριο; Θα ήταν κάτι πραγματικά ξεχωριστό, επαγγελματικά και προσωπικά…
«Πράγματι, πολύ σουρεάλ να το ζεις! Είναι περίεργη αίσθηση να παρευρίσκεσαι μαζί με όλους αυτούς στον ίδιο φυσικό χώρο, πόσο μάλλον σ’ αυτό το συνέδριο. Ήταν στ’ αλήθεια κάτι ιδιαίτερο το να βρίσκεσαι ξαφνικά κοντά σε αυτόν τον κόσμο του NBA, ενώ μέχρι εκείνη τη στιγμή τα έβλεπες όλα από την τηλεόραση. Είδαμε General Managers, τον κομισάριο Άνταμ Σίλβερ, μιλήσαμε με άτομα που εργάζονται σε ομάδες, αλλά και με τον Τζέισον Κιντ, προπονητή των Ντάλας Μάβερικς, που μάλιστα είδε την έρευνά μας. Σίγουρα αυτό ήταν από τα highlights της εμπειρίας μας…
Παρακολουθήσαμε επίσης και δύο ματς, στα οποία υπήρχε πολύ ωραία ατμόσφαιρα: είδαμε στη Βοστώνη το Σέλτικς – Μάβερικς στην επιστροφή του Τζέισον Τέιτουμ και στη Νέα Υόρκη το πιθανό ζευγάρι τελικού, Νικς – Θάντερ. Τόσα χρόνια ξενυχτούσαμε να τα δούμε και τώρα είμασταν από κοντά, εκεί. Ήταν πολύ μακριά απ’ ό,τιδήποτε είχα φανταστεί, δεν το περίμενα καθόλου και ήταν πολύ ωραίο!»
Προσδιόρισέ μας ξανά το DNA της εταιρείας, πώς υποστηρίζεται δηλαδή αυτή η πολλαπλή αγωνιστική ταυτότητα των παικτών. Το έκανες ήδη τον περασμένο Μάρτη, θεωρούμε όμως πως και τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή. Αναμφίβολα το MIT το τέλειο επιστέγασμα για ό,τι συνέβη μέχρι τότε και φυσικά η ιδανική αφετηρία για ό,τι ακολουθεί και προετοιμάζετε.
«Όπως δήλωσα και στο Eurohoops, το μπάσκετ έχει εξελιχθεί σε ένα positionless, υβριδικό άθλημα, ωστόσο μεγάλο μέρος της αξιολόγησης ταλέντου εξακολουθεί να βασίζεται σε αυστηρές, άκαμπτες ταμπέλες. Η έρευνά μας αμφισβητεί αυτό το πρότυπο, μοντελοποιώντας τους παίκτες ως δυναμικά στυλιστικά προφίλ και όχι ως στατικές θέσεις. Έτσι, οι decision-makers μπορούν να κατανοήσουν όχι μόνο τι είναι ένας παίκτης, αλλά και πώς εντάσσεται σε ένα συγκεκριμένο τακτικό οικοσύστημα.
Αποστολή μας, λοιπόν, η ενίσχυση ομάδων και οργανισμών με εξατομικευμένες, data-driven λύσεις που μεταφράζονται σε μετρήσιμα αγωνιστικά αποτελέσματα. Έτσι, επεκτείνουμε διαρκώς τα όρια της ανάλυσης μέσα από διεθνώς αναγνωρισμένες έρευνες και καινοτόμες μεθοδολογίες που γεφυρώνουν την επιστημονική γνώση με την πρακτική εφαρμογή στο υψηλότερο επίπεδο του αθλήματος.»
Ποιος ο επόμενος στόχος, ακαδημαϊκός και αθλητικός, της εταιρείας; Υπάρχει κάποιο καλεντάρι σχετικών συνεδρίων ή βάσει επιμέρους ερευνών και συνεργασιών με ομάδες;
«Λίγο πολύ και τα δύο! Αρχικά, όσον αφορά στο πρώτο, βρέθηκα προσωπικά στην Αθήνα στις 4-5 Μαϊου στο ετήσιο πια και αισίως 10ο AUEB Sports Analytics Workshop, που διοργάνωσε το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, όπου παρουσίασα την ίδια έρευνα, όπως κάναμε στην Αμερική. Ήταν κάτι ιδιαίτερο για μένα, ούτως ή άλλως, γιατί ήμουν πέρυσι εκεί πρώτη φορά, κυρίως όμως γιατί ήμουν και απόφοιτος της σχολής… Επίσης για επόμενα συνέδρια έχουμε τα εξής: το Basketball Performance Summit, το οποίο διοργανώνει η Rasta Vechta (σ.σ. γερμανική ομάδα), όπου είμαστε καλεσμένοι για analytics παρουσίαση τον Ιούνιο και το συνέδριο της Ένωσης Προπονητών της EuroLeague τον Ιούλιο στην Αθήνα.
Κατά τα άλλα, τα καλοκαίρια έχουμε παραπάνω χρόνο, οπότε προσπαθούμε να «σπρώξουμε» τα σύνορα των basket analytics. Είναι μέρος της δουλειάς μας, άλλωστε, να αναπτύσσουμε τεχνικές και μοντέλα, υπάρχοντα ή καινούργια, δίνοντας μια νέα οπτική. Δε σημαίνει απαραίτητα ότι ‘’πολυκυνηγάμε’’ κάτι ακαδημαϊκό, όμως αν καταθέσουμε κάποια πρόταση και μας αποδεχθούν, έχει καλώς… Σε κάθε περίπτωση σε ενδεχόμενες μελλοντικές σχετικές ευκαιρίες, θα είμαστε με μεγάλη χαρά εκεί.»
Επιστρέφουμε στο συνέδριο, υπάρχει κάποια διαδικασία επιλογής εταιρειών ή μέσω αιτήσεων μόνο;
«Λοιπόν, διοργανώνεται ετησίως από το ΜΙΤ ένας διαγωνισμός ερευνών, στον οποίο πρέπει να στείλεις ένα abstract 500 λέξεων και, αν επιλεγείς να βρεθείς εκεί, αποστέλλεις ολόκληρη την έρευνα για να αξιολογηθεί συνολικά. Στην τελική επιλογή συγκαταλέγεσαι στους φιναλίστ, είτε ως ομιλία, είτε poster, παρουσιάζοντας δηλαδή με τον έναν ή τον άλλον τρόπο τη δουλειά σου. Εμείς είχαμε το δεύτερο, οπότε όποιος ήθελε σταματούσε για επεξήγηση και παρουσίαση και καλύτερα ίσως, γιατί έτσι φαίνεσαι περισσότερο (σ.σ. γελάει…). Οι ομιλίες εκεί σχετίζονται με την επεξήγηση του τρόπου χρήσης των δεδομένων, το ακαδημαϊκό – ερευνητικό κομμάτι είναι λίγο διαφορετικό, μιας και γίνεται διάλεξη με ερωτήσεις.»
Πώς ακριβώς γίνεται η έρευνά σας;
«Υπάρχουν δύο ειδών έρευνες: οι καθαρά ακαδημαϊκές και οι πιο πρακτικές, στο οποίο φυσικά ανήκει και η δική μας δουλειά, οι sports analytics υπηρεσίες σε ομάδες μπάσκετ. Κρατάμε μεν μια ισορροπία, θέλουμε οι έρευνές μας να έχουν ένα δυνατό θεωρητικό υπόβαθρο και παράλληλα να βρίσκουν χρήση και στην καθημερινότητα των ομάδων. Επιδιώκουμε ταυτόχρονα κάτι πιο εξελιγμένο και εστιάζουμε στο πρόβλημα και στη λύση τους – ήδη έχουμε δει αρκετά εμπόδια στη νοοτροπία των ομάδων.
Για να σου δώσω ένα παράδειγμα μιας έρευνας με την οποία θα ασχοληθούμε και θα αναπτύξουμε τη βασική ιδέα της το καλοκαίρι: πώς θα σιγουρευτώ για την ανταπόκριση ενός παίκτη στη διαφορά δυναμικότητας στο νέο πρωτάθλημα, μετά τη μεταγραφή του, και πως αποτυπώνεται γι’ αυτόν στο παρκέ; Αν τώρα η όποια λύση που θα βρεθεί είναι πρακτική κι έχει και ακαδημαϊκό χαρακτήρα, μ’ ένα σμπάρο δυο τριγώνια.
Όσον αφορά στα εργαλεία μας, απαιτούνται γλώσσες προγραμματισμού (python, R, SQL), όχι μόνο απλά προγράμματα τύπου excel κλπ. Σχετικά με τις τεχνικές, χρησιμοποιούμε πάρα πολλές, που υπάρχουν καθημερινά γύρω μας, απλά εμείς τις εφαρμόζουμε αποκλειστικά για το μπάσκετ. Είναι ο λεγόμενος κόσμος μηχανικής εκμάθησης (machine learning), το λεγόμενο και ευρέως γνωστό πλέον ως AI.»
Ποια η δομή της παρουσίασης της έρευνάς σας στο συνέδριο;
«Βασική ιδέα μας είναι η εξέλιξη του μπάσκετ ως προς την αντίληψη για τις θέσεις των παικτών, αφού πλέον αυτοί έχουν περισσότερο ρόλους, παρά θέσεις, που ήδη ανήκουν στο παρελθόν. Στόχος μας είναι να βρίσκουμε αυτούς τους ρόλους, βάσει ενός αλγορίθμου και καταλήγουμε σε κάποια μοντέλα παιχνιδιού. Αυτή είναι η αφετηρία μας, χωρίς να είναι ταυτόχρονα κάτι καινούργιο: δημιουργήσαμε, λοιπόν, οκτώ αρχέτυπα, τα οποία διαμορφώνουν το πλήρες αγωνιστικό προφίλ των παικτών, βάσει του οποίου εντάσσονται με τη σειρά τους σε μια συγκεκριμένη κατηγορία. Ως αρχέτυπο ορίζεται το αγωνιστικό στυλ του αθλητή, αναλόγως με τα στοιχεία τους και το ‘’μοίρασμά’’ τους σ’ αυτά. Κάλλιστα μπορούν να είναι ευμετάβλητα, λόγω ηλικίας και εξέλιξης του παίκτη, λόγω αλλαγής ομάδας, και φυσικά ακόμη λόγω των χρόνων που περνούν, καθώς τα στοιχεία τους διαφοροποιούνται, επειδή απλά μεγαλώνει.
Ένα χαρακτηριστικό, γνωστό μας παράδειγμα είναι η διαφορά των Σλούκα και Γουόκαπ: ίδια θέση, ακριβώς αντίθετα στοιχεία∙ ο ένας είναι πολύ ταλαντούχος επιθετικά και η άμυνα δεν είναι το δυνατό σημείο του και ο άλλος αντίθετα υστερεί στο σκοράρισμα, αλλά είναι πολύ καλός αμυντικός. Αυτό που εμείς επίσης βρήκαμε και αναδεικνύουμε είναι πως η ανάλυση και προσαρμογή των προφίλ μπορεί να γίνει με λίγα δεδομένα ανάλογα και με το πρωτάθλημα, κάτι το οποίο διευρύνει την προσβασιμότητα στην έρευνα και στις επιλογές τους. Για παράδειγμα στο NBA τα διαθέσιμα δεδομένα είναι πάρα πολλά, σε μικρά πρωταθλήματα, όχι. Έτσι έχεις μια πιο ρεαλιστική εικόνα και προσέγγιση της εξέλιξης του αθλήματος. Σέντερ δεν είναι, έχει όμως Χ ρόλο κι ο αλγόριθμος δείχνει τις διαστάσεις αυτές.
Δεύτερο σκέλος είναι φυσικά ο τρόπος χρησιμοποίησης του αλγόριθμου, το πρακτικό κομμάτι του καθαρά. Ενδιαφέρον παράδειγμα ο Μάρκους Χάουαρντ, που παίζει στην Μπασκόνια, το οποίο, μάλιστα, αναλύουμε με δεδομένα Ευρώπης. Πρόκειται για σουτέρ, ο οποίος έχει απόδοση δυσανάλογη του συμβολαίου του, όχι γιατί είναι κακός, αλλά γιατί έχει γύρω του λάθος συμπαίκτες, βάσει των δικών τους στοιχείων. Δεν του προσφέρουν τον κατάλληλο και αρκετό χώρο, δεν τον βοηθούν να αναδείξει τα στοιχεία του, ακριβώς επειδή τα δικά τους δεν ταιριάζουν με τα δικά του και μοιραία περιορίζεται.»
Πώς ακριβώς προέκυψε η ιδέα από το μεταπτυχιακό μέχρι σήμερα;
«Κατ’ αρχάς το μεταπτυχιακό μου (MSc in Big Data & Business Analytics) ήταν στη Γαλλία και στη Γερμανία και το έκανα γιατί ήθελα την περαιτέρω σχετική εξειδίκευση στο πεδίο, μου άρεσε πάντα η επιστήμη δεδομένων. Είχαμε ένα μάθημα κάτι σαν επαγγελματικό προσανατολισμό, στο οποίο ένας πολύ ενδιαφέρων καθηγητής μάς ωθούσε να σκεφτόμαστε τι θέλουμε να κάνουμε πραγματικά στη ζωή μας. Κατέληξα πως ίσως να μη με ιντριγκάρει τόσο να εργάζομαι σε τυπικές εταιρίες για το υπόλοιπο της ζωής μου, μού δημιουργήθηκαν απορίες και κάπου εκεί ήρθε η ‘’φλασιά’’ του ερωτήματος: ‘’Γιατί να μην ασχοληθώ, συνδυάζοντας μπάσκετ και δεδομένα;’’ αναρωτήθηκα, και κάπως έτσι ξεκίνησα μόνος μου για να ανακαλύψω και να βελτιωθώ.
Ακόνιζα τις ικανότητές μου στον προγραμματισμό και τα δεδομένα, η διπλωματική μου μάλιστα αφορούσε στην απόδοση Αμερικανών στην Ευρώπη. Μετά έκανα κάποια calls με άτομα που εργάζονται ήδη στο NBA για να πάρω μια γνώμη, γνωρίζοντας πως είναι δύσκολο, και σ’ ένα από αυτά, μου προτάθηκε να ξεκινήσω ό,τι σκεφτόμουν για εκεί στην Ευρώπη. Βλέπεις, λόγω βίζας, είναι δύσκολο, γιατί ο εργοδότης στις ΗΠΑ πρέπει να πληρώσει μεγάλο ποσό για έναν ξένο εργαζόμενο. Κάπου εκεί ήρθε η σύμπτωση της γνωριμίας μου με έναν εκ των δύο ιδρυτών της Clutch Data και συνάδελφό μου, τον Sebastian Buzzalino, με τον οποίο βρέθηκα στο συνέδριο της Βοστώνης, που ήταν ήδη συμφοιτητής με τον Thierry Aymerich στην Ισπανία, και σταδιακά εξελιχθήκαμε ακόμη περισσότερο και πλέον κατά βάση συνεργαζόμαστε σε όλα.»
Πώς οι προσεγγίσεις και η επιλογή συνεργασίας με ομάδες;
«Κατά βάση εμείς κάναμε τις προσεγγίσεις, ιδίως στην αρχή, είτε μέσω γνωστών, είτε μέσω διασυνδέσεων, αλλά και από τα social media, από τα οποία πήραμε και προβολή στην αρχή. Ακόμη και μέσω cold calling, στέλνοντας mail, χωρίς προηγούμενη επαφή. Στις συνεργασίες υπάρχει κανονικά συμβόλαιο, στο οποίο, μάλιστα, μπαίνουν και όροι εμπιστευτικότητας – NDA στα αγγλικά (σ.σ. Non-Disclosure Agreement η απόδοση) – που εξασφαλίζει την ομάδα και δεσμεύει εμάς να μην χρησιμοποιήσουμε πληροφορίες της για άλλους. Τώρα τελευταία, σκέψου, έχουμε κι εμείς κρούσεις από ομάδες και… έχουμε δρόμο ακόμη!»
Πώς είναι η προσέγγιση στο ΝΒΑ σ’ αυτή την οπτική των δεδομένων;
«Εδώ και πάνω από 15 χρόνια εκεί κάθε ομάδα έχει από πίσω της ένα συγκεκριμένο team, που ασχολείται αποκλειστικά με τα δεδομένα και προφανώς με την πάροδο των χρόνων έχουν σημαντική συμβολή στη διαμόρφωση της νέας αυτής οπτικής. Οι προπονητές δεν τα ακολουθούν τυφλά, αλλά βασίζονται σε πολύ σημαντικό βαθμό, τη στιγμή που στην Ευρώπη δεν υπάρχει τέτοια σύνθεση. Ενδεχομένως την κάνουν κάποιοι βοηθοί προπονητών στην EuroLeague με σημαντικότερο πρόβλημα όλων την έλλειψη χρόνου, η αλήθεια είναι, λόγω διευρυμένων καθηκόντων. Ακόμη βέβαια και τις εξειδίκευσης στο πεδίο, αν εστιάσουμε αποκλειστικά στο στατιστικό – μαθηματικό σκέλος.
Όσοι προπονητές, ειδικά μεγαλύτερης ηλικίας, και ομάδες δεν επενδύουν σ’ αυτό, είναι πιο old school, γιατί δυσκολεύονται να αποδεχθούν πως κάποιος που είναι εκτός γηπέδου, ενδεχομένως χωρίς καθόλου αγωνιστική εμπειρία, και πίσω από ένα pc, μπορεί να τον συμβουλεύσει για τη διαμόρφωση της ομάδας του. Αυτό είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο. Πέρυσι στο ΟΑΚΑ είχε διοργανωθεί σεμινάριο, στο οποίο, όπως σας είπα, θα βρεθώ ξανά φέτος, από τον Σύνδεσμο Προπονητών της EuroLeague και, μεταξύ άλλων, μόνο ένας καλεσμένος, ο προπονητής των Τορόντο Ράπτορς, Ντάρκο Ραγιάκοβιτς, αναφέρθηκε στα δεδομένα, με παράδειγμα τους διαφορετικούς τρόπους αντιμετώπισης ενός σκόρερ.»
Ποιοι οι επόμενοι στόχοι της εταιρείας;
«Στόχος φυσικά η εδραίωσή μας και βασικά αυτή των basketball analytics, που συνεπάγεται την αλλαγή νοοτροπίας των προπονητών και έτσι την ανάδειξη μιας διαφορετικής οπτικής, τόσο για το μπάσκετ καθ’ αυτό, όσο και ανοδικής μακροπρόθεσμα αξίας για τις ομάδες.»
