Αν η αρχή είναι το ήμισυ του παντός, τότε πώς θα οριζόταν το τέλος; Τάκλιν με... χέρι, «Πανένκα» Αμπρέου, «Πούσκας» Χάμες κι ένα οριζόντιο - προοικονομία πρόκρισης. O φετινός αποκλεισμός «βαφτίζεται» αφετηρία ταξιδιού και η θυμωμένη γι' αυτόν πίκρα κάλεσμα ιστορίας στο όνομα της εσωτερικής μάχης για τον νέο της εαυτό. Η «Σελέστε» δεν είναι πια εδώ... γενικά και 16 συνολικά χρόνια μετά από τέσσερα μουντιαλικά «κλικ» μιας πρόκρισης - έπους και «celeste» τρέλας, το BN Sports τη βγάζει στον δρόμο της Ιθάκης με πυξίδα τον συγκριτικό πόνο μιας γλυκιάς αναπόλησης ανάμεσα στο τότε και στο τώρα, και με άστέρι του Βορρά τον ποδοσφαιρικό πατέρα της για τις ακτές της αναγέννησης, που πρέπει να συμβεί.
Δεκαέξι χρόνια απόσταση. Μια ποδοσφαιρική ζωή και το σημαντικό διάστημα μιας «κανονικής». Ως εκ τούτου με άλλα λόγια, διαδρομή. Για την ιστορία μας όμως, ο ειδικότερος χρονικός προσδιορισμός όλων είναι άλλος: η διοργάνωση. Παγκόσμιο Κύπελλο, λοιπόν. Τρεις ομάδες, δύο αναμετρήσεις, δύο συν μία στιγμές. Κοινώς, ιστορίες. Αυτές από τις οποίες το Μουντιάλ, όπως το ονομάζουμε «ελληνιστί» – γιατί άραγε μόνο εμείς; – χαρίζει απλόχερα, τόσο φυσιολογικά και γενναιόδωρα, όσο τις «γεννά» σε κάθε τετραετή εμφάνισή του. Σε όλους μας, κυρίως δε σε διαφορετικές εποχές και γενιές. Έτσι κάπως θα δημιουργούνται, άλλωστε, οι προσδοκίες, τα όνειρα κι οι υποσχέσεις. Από στιγμές, κατορθώματα και φυσικά απογοητεύσεις, ματαιώσεις.
Η πρωταγωνίστρια της ιστορίας μας ίδια, τα βιώνει και τα δύο, καλούμενη να αξιολογήσει το μέλλον της. Δε θα μπορούσε να είναι αλλιώς, όμως: παγκόσμιο παλκοσένικο, ο κόσμος των καλύτερων ανάμεσα στους κορυφαίους για μια ευκαιρία εθνικής εκ – λάμψης. Διακύβευμα το Δισκοπότηρο, να μην είναι πάντα αυτοσκοπός όμως (για όλους τουλάχιστον, αυτό αδύνατο εξ ορισμού, ούτως ή άλλως), αλλά η χάραξη μιας πορείας για τους επερχόμενους, αυτούς οι οποίοι ακολουθούν – η δημιουργία του χάρτη, δηλαδή, με τελικό διαχρονικό προορισμό την Ιθάκη, μα με πραγματική διδαχή και πρόκληση το ταξίδι. Διττή, επομένως, λειτουργία: αρχικά, τη δημιουργία ενός μουντιαλικού εθνικού «είναι» και μακροπρόθεσμα τη διδακτική πυξίδα, το manual κατορθωμάτων, ώστε οι επόμενες γενιές να επιβεβαιώσουν την αύρα ανανέωσης και προσδοκίας ενός καλύτερου (ποδοσφαιρικού και μη) μέλλοντος. Το (μουντιαλικό) εκάστοτε «τώρα». Ως τομή του (όποιου) εθνικού πριν και μετά. Αυτού ακριβώς που η Ουρουγουάη καλείται να επαναπροσδιορίσει. 
Εν μέσω της σιωπής, απογοητευμένων προσώπων και χαμηλωμένων βλεμμάτων των παικτών της και της οργή του κόσμου της για την... παραχάραξη της μπαλαδόρικης ταυτότητας, μιας «πολεμικής» αυταπάρνησης, που αποδέχεται με το πάθος της πως ποτέ δεν υπήρξε η καλύτερη όλων (ούτε ίσως θα γίνει), και λόγω αυτού του ίδιου απορρίπτει κάθε μορφής λιγοψυχία, η ιστορία μας - αναγκαστικά - μάς μεταφέρει στο πρόσφατο ένδοξο παρελθόν της. Όχι χάρη σε κάποια κατάκτηση «φυσικά», αλλά χάρη στην Ιστορία, κάθε συγκυρία της οποίας φαντάζει, θαρρείς, αιτία αναπόλησης και επετείου για το ο,τιδήποτε μικρό ή μεγάλο, ποδοσφαιρικό ή μη. Τέσσερα μουντιαλικά καλοκαίρια, επομένως, και δύο παρουσίες τοποθετημένες στα δύο άκρα, τόσο χρονικά, ως αρχή και κατάληξη, όσο και ποιοτικά, ως προς την ανταπόκριση στο εθνικό καθήκον. Αυτό ακριβώς που φέτος, όχι απλώς ματαιώθηκε, αλλά καταβαραθρώθηκε και πληγώθηκε ανεπανόρθωτα, επιφέροντας, ή ορθότερα αναδεικνύοντας ένα σημείο τομής: δίχως υπερβολή, η Ουρουγουάη βρίσκεται σ’ ένα ιστορικό σταυροδρόμι, στην πρόκληση εξισορρόπησης της ταυτότητάς της και της αναπόφευκτης προσαρμογής αυτής στις νέες ανάγκες και τα «πρέπει» που φέρνει η σύγχρονη εποχή – η αποτυχία της είναι η απόδειξη πως ξεμένει πίσω.
«Συμπρωταγωνιστές» Κολομβία και Γκάνα. Το ζευγάρι του 16ου και τελευταίου ματς της φάσης των «32» με νικητές τους λατίνους, δεν «ξύπνησε» σε κανέναν μνήμες ως προς το ιστορικό των κοινών τους συναντήσεων, όμως το παιχνίδι με τον χρόνο είχε ξανά την τιμητική του. Η αλήθεια είναι όχι με κάποια απευθείας συσχέτιση ή ανάμνηση, αλλά με μια «χιαστί» αναπόληση και, μάλιστα, σε διαφορετικό χωρόχρονο – δύο σχετικά πρόσφατα Μουντιάλ με κοινό παρανομαστή τη «Σελέστε»: Νότιος Αφρική 2010, Βραζιλία 2014. Κατ’ αντιστοιχία, Λουίς Σουάρες και Χάμες Ροντρίγκες. Μάλλον κατανοητή τώρα η συσχέτιση, κι αν όχι το συνολικό story της, οι στιγμές της. Μία διδακτική «απόκρουση» συμβολισμού και μια… Πούσκας γκολάρα, που άφησαν τη δική τους κληρονομιά με διαφορά 1.457 ημερών ως highlights μιας πρόκρισης – ταινίας και ενός αποκλεισμού υπεροχής – για τον αντίπαλο, την… Κολομβία. 
Ήταν τα πάντα στη στιγμή, όπως ακριβώς απαθανατίζεται στην κάμερα. Το slow motion το κάνει από εντυπωσιακό, all time classic. Ακόμη περισσότερο, δηλαδή. Η κεφαλιά - πάσα του Άμπελ Αγκιλάρ ως συνέχεια αυτής σε απομάκρυνση του Άλβαρο Περέιρα, έγινε μονομιάς ασίστ στην έμπνευση της στιγμής στο… jogo bonito του αστεριού που γεννήθηκε εκείνο το βράδυ της 28ης Ιουνίου στη Βραζιλία. Γκολ πρόκρισης στο 28' (ακολουθεί δεύτερο στο 50' για το τελικό 2-0 με πλασεδάκι) και προσωπικού «διαβατηρίου» με αφετηρία τη «Βασίλισσα» της Μαδρίτης για μια καριέρα λαμπρή και με prime, που όμως ποτέ να μην είχε το προσωπικό του peak στον… Ολυμπιακό. Τότε αργότερα, εκτός από τη διοργανώτρια στον επόμενο γύρο των «8», ως «θύμα» αυτή τη φορά μιας άλλης γκολάρας, το επιβλητικό φάουλ του Νταβίντ Λουίζ, πλέον ξανά εκεί κόντρα στην Ελβετία (07/07, 23:00), καλείται να πάει στα ημιτελικά. Μέχρι τότε, κι αν συμβεί, νοητά «διακτινιζόμαστε»… Νότιο Αφρική!
Σε μια αντίστοιχη μουντιαλική νύχτα, της 2ας Ιουλίου τότε, στο Γιοχάνεσμπουργκ κυριαρχούσε η αγωνία, η οποία κορυφώθηκε με τρόπο που δεν το περίμενε… ούτε η ίδια: 120’ και η ρώσικη ρουλέτα θα ήταν ένα απλό «what if» στην ιστορία, αν η κεφαλιά του Ντομινίκ Αντίγια δεν έβρισκε απρόσμενο «τοίχος» στα χέρια του Ουρουγουανού στράικερ, ενέργεια που… επέβαλε τη δική της πλοκή, καθότι πλήρως απρόσμενη. Ταυτόχρονα δε, εντελώς σωτήρια κι όχι προσωρινά∙ δεν ανέβαλε το γκολ δηλαδή, άλλαξε τη ροή και την ψυχολογία, που άθελά του… αποτελείωσε για τους Αφρικανούς το μεγάλο αστέρι της. Ο Ασαμόα Γκιαν προδίδεται από το δυνατό σουτ προς τον «ουρανό» της εστίας του έντιμου στην απολογία, πλην μοιραίου στο χορτάρι, Νάντο Μουσλέρα και ο κρότος του οριζόντιου εκείνου αποτελεί το μεγαλύτερο κρίμα της καριέρας του. Η υπόθεση της ψυχοφθόρου διαδικασίας... «βγάζει» την ψυχή της Γκάνας και γίνεται πικρή πραγματικότητα αποκλεισμού, με την «αλητική» λατινική τρέλα της εκτέλεσης να χαρίζει αυτόματα, εκτός από την πρόκριση, τον απόλυτο συμβολισμό στο κορυφαίο... τάκλιν της ουρουγουανικής ιστορίας, βάζοντας το πρώτο λιθαράκι του μύθου του 23χρονου επιθετικού στην μπάλα και στην εθνική ομάδα. Αποδεικνύει σκληρά το τι έλειπε στην ομάδα του Μπιέλσα, εκτός φυσικά από σχέδιο: αυταπάρνηση και πάθος. Και «τρέλα». Μόνο με αυτή προκρίνεσαι - έτσι - μ' αυτή που παρεκκλίνει από τις οδηγίες, τόσο για να τις αναιρέσει, όσο και να αυτοαναραιθεί η ίδια ταυτόχρονα, επιβεβαιώνοντάς τες, στο όνομα της ασφάλειας του πραγματισμού τους και στο δικό τους γλυκό, αλλά ενίοτε (αυτο) καταστροφικό ρίσκο, που σου δίνει ή σου στερεί τα πάντα την ίδια στιγμή... 
Το α λα Πανένκα πέναλτι το μπορούν (πάρα) πολλοί, σ’ εκείνο το σημείο όμως, μ’ αυτό το διακύβευμα και με εκείνη την… cold blood σιγουριά (πραγματικά) λίγοι – κι ένας «τρελός», όπως ο Σέμπα «loco» Αμπρέου αποτελεί τον ιδανικό αυτόχειρα μ' έναν εξ ίσου… streets will not forget τρόπο. Πόσο οξύμωρο, αλήθεια, και διδακτικό μπορεί να είναι το legacy… Τόσα και τόσα έκανε με τους συλλόγους του, η παράβαση αυτή έχει τον απόλυτο συμβολισμό στην αυτοθυσία και στην «ομορφιά» της παρέκκλισης από τον κανόνα, αν μιλάμε για κάτι που αγαπάς, πόσο μάλλον για την πατρίδα, σε μια απέλπιδα, αλλά συνειδητότατη, κίνηση αυτοθυσίας έκανε το απόλυτο… all in, γενόμενος από προσωρινός σωτήρας, αγγελιαφόρος μιας πρόκρισης. All around παιχτούρα στο επιθετικό τρίτο ο «βρικόλακας» μια τετραετία μετά Λουίς, σημείο αναφοράς στο Λίβερπουλ, με την Πάλας να ενσαρκώνει το δικό του δακρυσμένο απωθημένο, με κατάληξη ένα αναγκαστικό τρόπον τινά αντίο στο όνομα των θησαυρών της δόξας, το κηνύγι της οποίας τoν αντάμοιψε ως μέλος του θρυλικού MSN της Βαρκελώνης. Μπορεί το βάθρο να έχει τρεις μόνο θέσεις, η τέταρτη εκείνης όμως της φουρνιάς την σφυρηλάτησε ακόμη βαθύτερα στην κοινή γνώμη ως έναν ταλαντούχο μαχητή με προορισμό να διδάσκει πώς το ταλέντο μπορεί να συντροφεύει και - πόσο μάλλον να εξοραϊζει - μια μαχητικότητα, αναγάγοντας το αντιαθλητικό τάκλιν σε ταυτότητα αυταπάρνησης. Ένα χρόνο μετά, πανηγύριζε - μέσα στην Αργεντινή (!) το Copa America, 15 ακριβώς αργότερα καλείται να επαναπροσδιορίσει τις προτεραιότητές της.
Αυτή είναι η υπόδειξη της πυξίδας του χάρτη της, τελικά: το... άστρο του ποδοσφαιρικού Βορρά οδηγεί στην επιταγή της προσαρμογής της ταυτότητας, η πραγματική πρό(σ)κληση της Ιστορίας όμως είναι άλλη: η αρχική αποδοχή στο... ξεβόλεμά τους, γιατί αυτό σημαίνει - στο μυαλό τους - την απώλειά της. Ως προς την αυθεντική και πρωτογενή μορφή του DNA της, έτσι είναι. Επιβάλλεται να αποδειχθούν ευέλικτοι, όμως, ευφυείς, γιατί το τίμημα θα είναι μακροπρόθεσμα μεγαλύτερο και πολύ πιο κοστοβόρο, αν αγνοήσει το κάλεσμά της. Η τότε αυταπάρνηση της ποδοσφαιρική ταυτότητας θα είναι μια στενομυαλιά περιορισμένων οριζόντων και ουσιαστικά μια συνειδητή προσκόλληση στασιμότητας, μια ιεροσυλία απόρριψης και αποδοχή αναξιοσύνης στην ίδια Ιστορία που τη διαμόρφωσε. Γιατί η καρδιά πονάει όταν «ψηλώνει» και για να «μεγαλώσει» κανείς, αναμετριέται με τον παλιό του εαυτό.
Το παρελθόν ούτε «ήσυχο» είναι, ούτε «σιωπηλό». Πάσα (ουρουγουανική) αρχή, παυσάτω στον αφορισμό του κορυφαίου λογοτέχνη του έθνους. Για Ουρουγουάη μιλάμε - γράφουμε - άλλωστε. Αναφορά σε ταυτότητα, δίχως εκείνον είναι... Μουντιάλ χωρίς «σελέστε» - αυτό που ήδη ζούμε, δηλαδή. Σημείο των καιρών, ίσως. Αυτοί πάντως «μίλησαν», υπέδειξαν το σταυροδρόμι της και η πηξίδα ορίζει ξεκάθαρα την ακτογραμμή του ορίζοντά της. Για να φθάσει πέρα απ' τον αστερισμό του, πρέπει δίχως άλλο «να βγει στον δρόμο». Ιστορικά αποδεδειγμένο πως η Ιθάκη δε θα τη γελάσει ποτέ, γιατί τα πλούτη της δεν είναι στον προορισμό, αλλά στο ταξίδι. Στο κάθε «τώρα»∙ γιατί εκτός από νησί, το «Θιάκι» είναι το παρόν μας με γνώμονα το καλύτερο αύριο. Διαχρονικά «κουπία», η ελπίδα και η δράση. Το δεύτερο προϋπόθεση για το ρομαντικό πρώτο - και τη δική μας αξιοσύνη σ' αυτό. Όσο για την Ιστορία (της), δεν την αποχαιρετά, της λέει «εις το επανιδείν» - ο Εδουάρδο ξανά. Την περιμένει για να γραφθεί ξανά από εκείνη, όσο ταξιδεύει. Η ίδια στο χρόνο και η εθνική στις θάλασσές της...
Νικόλας Κανελλόπουλος
